Sümela Manastırı, Trabzon il sınırları içerisinde, Trabzon il merkezinin güney batı kısmında yer alan Maçka ilçesinde yer alan, Altındere Köyü içerisinde yer almaktadır.

Sümela Manastırı Tarihi

Bu manastır, geç antik çağ döneminden bu yana Ortodoks Hıristiyanlar tarafından kullanılmaktadır.

Oldukça geniş bir alana inşa edilmiş olan manastır; ana kaya kilise başta olmak üzere, birkaç şapel, eğitim verilen öğrenci odaları, mutfak, misafirhane, geniş bir kütüphane ile kutsal yazmaların koruma altına alındığı bir yapıdır.

Sümela Manastırının hemen giriş kısmında bulunan ve manastıra su getirdiği düşünülen büyük bir su kanalı bulunmaktadır.

Bu kanalın hatırı sayılır büyüklükteki bir bölümü zaman içerisinde yıkılmıştır. Manastıra dar ve uzun bir merdiven yolu aracılığı ile çıkılmaktadır.

Manastırın Erken Tarihi

Sümela Manastırının, M.S. 375 ile 395 yılları arasında bir dönemde inşa edildiği düşünülmektedir. Kilise yapımında kullanılan materyal ve teknik, dönemin diğer yapılarıyla benzerlikler göstermektedir. Bu benzerliği özellikle Trabzon’daki Maşatlık bölgesinde bulunan başka bir kilisede gözlemlemek mümkündür.

Tarihi olarak araştırıldığında, aslında Sümela Manastırının ilk inşa edildiği dönemlerde bir kilise olarak kullanılmadığı ortaya çıkmıştır.

İlk inşa edilişinden, kilise olarak kullanımına kadar geçen yaklaşık 1000 yıllık bir süre söz konusu olmasına rağmen manastırın aradaki bu bin yıllık tarihiyle ilgili olarak bir belge veya kanıt bulunamamış olması; ne yazık ki bu dönemin aydınlatılmasını engellemektedir.

III. Alexios ve Sümela Manastırı

1349-1390 yılları arasında Bizans imparatorluğu yapmış olan III. Alexios, Sümela Manastırının asıl kurucusu olarak anılmaktadır. Bunun en önemli sebebi, Alexios’un manastıra sağladığı maddi destek ve bunun yanı sıra yapının içerisinde bulunan fresklerin yapımıyla özel olarak ilgilenmesidir.

Sümela Manastırı tam olarak bu dönemde bir kilise olarak kullanılmaya başlandığı için III. Alexios kilisenin kurucusu olarak kabul edilmektedir.

Osmanlı Yönetiminde Sümela Manastırı

Trabzon’u fetheden II. Mehmed bölgeyi aldıktan sonra manastır haklarına dokunulmayacağına dair ferman yayınlamış ve manastırın haklarını güvence altına almıştır.

I. Selim döneminde ise manastıra iki adet şamdan hediye edilmiştir. Daha sonraki padişahlar da Sümela’ya gerekli önemi göstermiş ve gelişmesi açısından manastıra destek sağlamışlardır.